پایگاه اطلاع رسانی سازمان جنگل ها، مراتع و آبخیزداری کشور - روش و فاکتورهای مطالعاتی زمین شناسی در طرح های جنگلداری منصور یزدانجویی کارشناس ارشد دفتر فنی جنگلداری
بازدید : 1109 1 آذر 1389 ساعت 8:49 شماره :11190

روش و فاکتورهای مطالعاتی زمین شناسی در طرح های جنگلداری منصور یزدانجویی کارشناس ارشد دفتر فنی جنگلداری

 

با توجه به گسترش روز افزون کاربرد علوم پایه (  زمین شناسی )   و تقسیم آن به رشته های متعدد ، اتخاذ شیوه  درست و انتخاب فاکتورهای ضروری برای طرح های منابع طبیعی امری مهم و خطیر است. برنامه و روش مطالعاتی زمین شناسی در طرح های جنگلداری شامل دو مرحله است .

مرحله  اول  :  مطالعه تفضیلی زمین شناسی محدوده  طرح 

مرحله دوم  :  استفاده از مطالعات زمین شناسی انجام یافته 

 

 

 

مرحله  اول  :  فاکتورها و روش های مطالعاتی  تفضیلی زمین شناسی در طرح جنگلداری :

          مطالعه زمین شناسی در طرح های جنگلداری شامل  3  بخش  زیر می باشد  . 

بخش  اول :  تهیه نقشه زمین شناسی چاپ سازمان زمین شناسی کشور و کسب اطلاعات اولیه  ، معمولاً این نقشه های در مقیاس  250.000 : 1   بوده  که توسط سازمان زمین شناسی کشور تهیه و به فروش
می رسد البته اخیراً نقشه های با مقیاس کوچکتر تهیه شده است کلاً از این نقشجات اطلاعات زیر را می توان کسب نمود: 

الف  :  مشخص شدن سن محدوده   طرح  -  از روی نقشه می توان فهمید که محدوده طرح جنگلداری مربوط به چه دوره ای از دوران های زمین  شناسی است  . 

ب :  مشخص شدن گسل های محدوده طرح ( گسل های اصلی روی نقشه زمین شناسی با رنگ  قرمز مشخص می گردد .

ج  :  شناخت کلی از وضعیت سازندها و دیرینه شناسی محدوده  طرح  . 

 

 

 

بخش  دوم  :  مطالعه سنگ  شناسی : 

          یکی از فاکتورهای مهم در طرح های جنگلداری مطالعه سنگ های تشکیل دهنده تحت الارض آنهاست که  بصورت نقشه و گزارش با استفاده ار نقشجات توپوگرافی و زمین شناسی (  نقشه چاپ سازمان زمین شناسی )  تهیه می شود  این  بخش نیازمند عملیات صحرائی است. پس از مشخص شدن محدوده طرح بر روی نقشه  توپوگرافی و کسب اطلاعات اولیه از نقشه زمین شناسی ، زمین  شناسی به منطقه مورد مطالعه عزیمت نموده  و از روی تراشه های جاده و بیرون زدگی های سنگی ( Outcrop ) سعی در شناسائی سنگ ها و رسوبات تشکیل دهنده تحت الارض محدوده طرح  و  همچنین قسمت های سطحی در حد لزوم می نماید  و  در نهایت روی نقشه ای واحدهای رسوبی و  سنگی را نشان داده  و  با  استفاده  از داده های علم  چینه شناسی به تشریح سازندها یا تشکیلات های رسوبی یا غیر رسوبی محدوده طرح می پردازد  در عملیات صحرائی با استفاده از چکش زمین شناسی و  داده های علم سنگ  شناسی و  کانی شناسی و  تکتونیک و  چینه  شناسی به دریافت نکات زیر اهتمام می نماید  . 

1-2 :  مشخص نمودن اسم و جنس سنگ ها و رسوبات تشکیل دهنده محدوده طرح ( سنگ های رسوبی -  آذرین  ، دگرگونی ) 

2-2 : مشخص نمودن سازند مربوطه (  از نظر علم چینه شناسی اسم سازند یا تشکیلات و سنگ های محدوده طرح را مشخص می نماید  ) 

3- 2 :  تعیین میزان تخلخل و دیاکلاز و شکستگی درون سنگ ها  . 

4-2 :  تعینن میزان سختی و نفوذپذیری سنگ ها  و رسوبات محدوده طرح سپس بطور اجمال به تشریح و توصیف سنگ ها  و رسوبات  تشکیل دهنده محدوده طرح در حد لزوم طرح های   جنگلداری می پردازد . 

 

 

 

بخش  سوم :  مطالعه ژئومورفولوژی   : 

بر حسب نیاز طرح های   منابع طبیعی مطالعه   ژئومورفولوژی بصورت خلاصه یا سند تایپ ( نوع زمین     Land  Type   )  در بخش مطالعات زمین شناسی انجام می پذیرد و در این مطالعه از نقشه زمین شناسی ، سنگ  شناسی ،  خاک  شناسی در پوشش گیاهی و  توپوگرافی یا عکس های هوائی استفاده نموده و با استفاده از داده های علم ژئومورفولوژی نسبت به تفکیک انواع زمین داخل محدوده طرح جنگلداری اقدام  می شود .  لازم به ذکر است که از نظر ژئومورفولوژی هر قسمت از زمین دارای شکل معین و خاصی بوده که  در نتیجه تغییر و تحول سنگ های تحت الارض ( Base  )  توسط عوامل جوی و گیاهی و دخالت های انسانی بوجود می آید و  هر شکل یا نوع زمین نیز در مقابل اقدامات مکانیکی ، رفتار یا عکس العمل  منحصر بفردی را نشان می دهد که  این موضوع در گزارش ژئومورفولوژی  طرح های   جنگلداری با عنوان سند تایپ تشریح می گردد .  بطور مثال زمین های مارنی در مقابل اقدامات مکانیکی (  جاده  سازی )  اشکال رانشی و لغزشی را بوجود می آورند .  در نهایت با توجه به گزارش و نقشه سند تایپ ،  نتایج زیر حاصل میگردد:

1-3 :  شناخت  مناطق ناپایدار در عرصه های طرح های   جنگلداری . 

2-3 :  شناخت  رانش ها و لغزش ها و روش مهار آنها  . 

3-3 : شناخت  خصوصیات هر واحد زمین در طرح و برنامه ریزی بر اساس خصوصیات آن . 

مرحله دوم  :  روش  استفاده ازمطالعه زمین شناسی (  کاربرد آن در طرح های   جنگلداری ) 

مرحله  دوم  مهمترین قسمت  مطالعات پایه است زیرا در این مرحله ،  سرپرست طرح باید بتواند  چگونه و  کجا  از مطالعات پایه انجام  گرفته در طرح  استفاده نماید  .  برای تحقق این  امر برنامه ریز یا سرپرست طرح با  انطباق نقشه محدوده طرح جنگلداری با نقشجات سند تایپ و  سنگ  شناسی میتواند  به  اطلاعات  زیر دست  یابد  . 

1-2 :  مشخص نمودن دقیق هر پارسل از نظر دوران ، دوره زمین شناسی ( سن دیرینه شناسی ) 

2-2 :  مشخص نمودن  دقیق هر پارسل یا سری از نظر نوع سنگ ها و رسوبات تشکیل دهنده  .

3-2 :  مشخص نمودن دقیق هر پارسل یا سری ازنظر سند تایپ یا شکل زمین مورفولوژی . 

4-2  : مشخص نمودن مناطق رانشی و لغزشی و حساس به فرسایش . 

5-2  :  کنترل مسیرهای هادی جهت احداث جاده با توجه به نوع سنگ ها  و رسوبات   . 

6-2  :  جلوگیری از احداث مسیر جاده یا تأسیسات بر روی خطوط گسل اصلی . 

7-2  :  استفاده  از نقشه سنگ درمطالعات خاک و ئیدرولوژی و  غیره  .

بنابراین واضح است که با داشتن اطلاعات صحیح زمین شناسی در هر پارسل یا سری می توان با خیال راحت و بدون احساس مشکل ، برنامه اجرائی داده  ، مسلماً این برنامه ریزی علمی و اصولی بوده ، و
می تواند از بسیاری از خطاها و خسارات ناشی از حوادث طبیعی و  عدم  آگاهی بدان جلوگیری نماید . 

 | 
نام و نام خانوادگی :  
پست الکترونیک :  
متن پیام :